ساحت عقلانی مرتبهای از شاکلۀ نفس است که آگاهی در مسیر تکامل صعودی خود، پس از عبور از ساحت عاطفی، به آن وارد میشود. این ساحت حاصل رشد تدریجی قوای ذهنی و عقلانی انسان است و با شکلگیری و گسترش تفکر مفهومی، بهویژه در دورههای نوجوانی و جوانی، بهتدریج تحقق مییابد (مصباح یزدی، ۱۳۶۸، ص ۲۱۵). در این مرتبه، آگاهی از سطح ادراکهای عاطفی و واکنشی فراتر رفته و به سطحی از ادراک مفهومی و تحلیلی دست مییابد (مطهری، ۱۳۷۸، ج ۶، ص ۳۷۰). بر مبنای اصل «اتحاد عاقل و معقول»، تحقق این ساحت در گرو فعلیتیافتن آگاهی عقلانی است (ملاصدرا، ۱۳۸۰، ج ۳، ص ۶۰)؛ آگاهیای که به انسان امکان میدهد مفاهیم را درک کند، میان آنها رابطه برقرار سازد و از طریق استدلال و تحلیل به داوری و تصمیمگیری عقلانی دست یابد (ملاصدرا، ۱۳۶۳، ص ۶۹۶)
دعوت به تأمل و ارزیابی نقادانه
خواننده و پژوهشگر گرامی؛ غایت بنیادین این نگاشته، گشودن افقی برای گفتوگوی عقلانی و نقد روشمند است. بیتردید تداوم و پالایش این اندیشه، در گرو ارزیابی موشکافانه، سنجش استدلالها و بازخورد فکری شماست. خواهشمند است نقد، پرسش یا نظر تحلیلی خود را در بخش دیدگاههای زیر مرقوم فرمایید.
