بخش دوم:کالبدشکافیِ تعارض میان ساختارها و ارزش‌ها

امتیاز به این مقاله:

بخش عمده‌ای از نهادهای اقتصادی مانند بازار آزاد، بانک، بورس و بسیاری از نهادهای سیاسی نظیر مجلس، احزاب سیاسی، ریاست‌جمهوری و دولت مدرن، پیش از ورود به ایران، بر مبنای نظریه‌هایی پدید آمدند که از دل فلسفه و علوم اجتماعی غربی برآمده‌اند؛ نظریه‌هایی ریشه‌دار در عقلانیت ابزاری، سکولاریسم و نگاه منفعت‌طلبانه به انسان(Taylor, ۲۰۰۷, p. ۱-۳; بروجردی، ۱۹۹۶، ص. ۲۵-۳۰).

 به لحاظ تاریخی، این نهادها عمدتاً در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ در اروپای غربی شکل گرفتند. موفقیت چشمگیر آنها در تحقق اهدافی چون رفاه و تولید ثروت، از آن رو بود که این نهادها در جایگاه رقیب و جانشین نظام ایستا و واپس‌گرای فئودالیسم ظهور کردند، نه در برابر یک الگوی پیشرو مبتنی بر وحی (کاتوزیان، ۱۳۹۳، ص. ۴۵-۵۰). بنابراین، کارآمدی آنها در آن بستر تاریخی و فرهنگی خاص قابل درک است.

اکنون ما با این پرسش روبرو هستیم که: کارکرد این نهادها در ارتباط با ارزش‌های اسلامی که هدف اصلی جمهوری اسلامی پیاده کردن آنها است چگونه است؟

برای یافتن پاسخ ما نهادهای غربی را بر اساس نظریه‌ها و ارزش‌های بنیادی آن‌ها در سه حوزۀ کلیدی کشور بررسی می‌کنیم تا دریابیم آیا این نهادها در بنیاد فلسفی خود (نه عملکرد مجریان آن) با ارزش‌های اسلامی سازگاری دارند؟

✍️

دعوت به تأمل و ارزیابی نقادانه

خواننده و پژوهشگر گرامی؛ غایت بنیادین این نگاشته، گشودن افقی برای گفت‌وگوی عقلانی و نقد روشمند است. بی‌تردید تداوم و پالایش این اندیشه، در گرو ارزیابی موشکافانه، سنجش استدلال‌ها و بازخورد فکری شماست. خواهشمند است نقد، پرسش یا نظر تحلیلی خود را در بخش دیدگاه‌های زیر مرقوم فرمایید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *